گزینه های باینری در افغانستان

حجم مبنا در بورس و فرابورس چیست؟

قوانین جدید حجم مبنا

تغییر حجم مبنا برای بورس لازم است؟

بهمن ماه سال گذشته که برای اولین بار حجم مبنا در نمادهای بورسی و فرابورسی اعلام شد. به گفته کارشناسان کاهش حجم مبنای نمادها می‌تواند مثبتی روی معاملات بازار سرمایه داشته باشد.

به گزارش تجارت‌نیوز، طی چند سال اخیر حجم مبنا تاثیر منفی روی معاملات بازار سرمایه داشته است. فعالان بازار سرمایه عقیده دارند که حجم مبنا و دامنه نوسان یکی از مهم‌ترین معضلات بورس‌بازان است.

دامنه نوسان اجازه نوسان قیمتی نمی‌دهد و باید تعداد سهام روزانه پر شود. بر همین اساس این موضوع می‌تواند زیان بیشتر فعالان بازار سرمایه را درپی داشته باشد.

سروش حق‌رودی، معاون نظارت بازار فرابورس ایران نیز در این خصوص می‌گوید: تاریخ ۱۰ بهمن حجم مبنا در بورس و فرابورس چیست؟ ماه سال گذشته برای نخستین بار عدم اعمال حجم مبنا برای ۲۰ نماد فرابورسی در بازارهای اول و دوم اعلام شد. این روند ادامه یافت و در انتهای بهمن ماه نیز ۳ نماد مشمول حذف حجم مبنا شدند. در نهایت با اضافه شدن ۶ نماد دیگر در انتهای اسفند ماه، تعداد نمادهای فرابورسی بدون حجم مبنا به ۲۹ نماد رسید.

در نتیجه انتظار می‌رود که با حذف حجم مبنا بورس در بلند مدت روند صعودی به خود بگیرد.

حجم مبنا چیست؟

حداقل تعداد سهامی که در یک روز باید توسط یک نماد مورد خرید و فروش قرار بگیرد تا آن شرکت بتواند نوسان قیمتی مجاز را در تعیین قیمت سهام، برای فردای آن روز اعمال کند.

حجم مبنا در سال ۱۳۸۲ توسط حسین عبده تبریزی شکل گرفت. در ابتدای این قانون، اساس بر این بود که ۱۵ درصد از کل سهام یک شرکت بورسی طی یک سال مورد معامله قرار گیرد و روزهای کاری سال ۲۵۰ روز حجم مبنا در بورس و فرابورس چیست؟ در نظر گرفته شده بود. بر این اساس حجم مبنای روزانه یک سهم، ۰.۰۰۰۶ (شش ده‌هزارم) کل سهام شرکت در نظر گرفته شد تا قیمت اصلی/ پایانی بتواند نوسان کند.

این قانون برای این گذاشته شده بود که کسی نتواند با معامله کردن تعداد کمی از سهام های یک شرکت در قیمتی خیلی بالاتر یا پایین تر از قیمت فعلی، قیمت آن سهام را جابجا کند. یعنی به طور خیلی ساده، برای اینکه قیمت یک سهامی تکان بخورد و افزایش یا کاهش یابد باید حداقل تعداد مشخصی از آن سهام در روز معامله شود که به این تعداد حجم مبنا می گویند.

حذف حجم مبنا ضروری است

حسین خزلی، کارشناس بازار سرمایه در توییتر خود نوشت: « ۱۷ ساله عبده رفته، ده‌ها مدیر ارشد و میانی بعدش اومدن، فقط حجم مبنا را بالا و پایین کردن. کسی جرئت حذف نداشت، تا الان!»

علی سعدوندی، کارشناسان اقتصادی نیز درخصوص حجم مبنا نوشت: « با تشکر برای افزایش دامنه نوسان به مثبت و منفی ۶ درصد در بورس و فرابورس این سوال مطرح است که بدون برداشتن فاجعه دوم (حجم مبنا) آیا قفل حجم مبنا در بورس و فرابورس چیست؟ های صف خرید و صف فروش با توجه به افزایش بازده انتظاری در قمار صف نشینی عمیق تر خواهد شد یا این معضل خانمان برانداز التیام خواهد یافت»

کاربر دیگری نوشت: « دامنه نوسان از ۲۹ ام در بازار بورس و فرابورس (به جز بازارپایه) به ۶٪- تا ۶٪+ تغییر میکنه. این اتفاق خوبیه و ‌رفته‌ رفته تا انتهای سال به ۱۰٪ تغییر پیدا میکنه. ولی شرایط همون شرایطه تا وقتی که مورد دست و پا گیری به اسم حجم مبنا هست.»

« واسه ما پیمانکارا، شرکت کیسون به عنوان غول و غایت این حرفه محسوب میشه. امروز حجم معاملاتشو نگاه میکردم شده بود ۸ میلیون تومن و قفل صف فروش! علت؟ پدیده ای به اسم حجم مبنا و دامنه نوسان ۲درصدی! این که نقدشونده ترین بازار کشور رو تبدیل کنیم به چرت ترین بازار کشور جدا کار سختی بود!»

با وجود این موضوعات به نظر می‌رسد تغییر دامنه نوسان و حجم دامنه نوسان در بازه زمانی بلند مدت نقدینگی جدید به بورس وارد می‌کند.

حجم مبنا چیست؟

حجم مبنا

حجم مبنا حداقل تعداد سهام یک شرکت می باشد که در طول روز باید معامله شود تا قیمت پایانی بتواند بطور کامل با قیمت آخرین معامله در محدوده دامنه نوسان تطبیق پیدا کند. ( قیمت پایانی میانگین وزنی قیمت های معامله شده در طی روز می باشد که با حجم مبنا در ارتباط است.) حجم مبنا باعث جلوگیری از نوسان های ساختگی قیمت می شود .اگر حجم مبنا وجود نداشته باشد یک یا چند سرمایه گذار میتواند با معامله تعداد کمی از سهام (خصوصا شرکت های بزرگ) باعث تغییرات زیاد قیمت شوند . در فرابورس حجم مبنا یک می باشد یعنی با اولین معامله قیمت پایانی می تواند دامنه نوسان قیمت را پوشش دهد .

حجم مبنا یک عدد است که از سوی سازمان بورس اعلام می‌شود. برای مثال می‌گوییم برای یک سهم به‌خصوص، حجم مَبنای سهم برابر است با ۲ میلیون سهم. یعنی اگر ۲ میلیون سهم در 3+ معامله شود، قیمت به اندازه 3 درصد بالا خواهد رفت.

حالا چه می‌شود اگر ۲۰۰ هزار سهم با قیمت ۳+ معامله شود؟ در این حالت چون تعداد سهام معامله شده، ۱۰% حجم مبنا است، قیمت به اندازه ۰.۳+ بالا می‌رود.

تصور کنید بعد از این معامله، ۲ میلیون سهم در قیمت ۵- معامله شود، در این صورت قیمت پایانی کجا خواهد بود؟ بله، درست حدس زدید. چون تعداد معاملات حجم مبنا رو پر می‌کند، قیمت پایانی در ۵- قرار خواهد گرفت.

حجم مبنا چطور محاسبه می‌شود؟

می‌خواهیم نحوه اعمال آن در بورس را محاسبه کنیم. البته که نیازی نیست شما خودتان به محاسبه این عدد بپردازید. می‌توانید در سایت TSETMC حَجم مبنای هر سهم را ببینید. با این حال خوب است بدانید که این واژه، مساوی است با ۴ سهم از ۱۰ هزار سهم یک شرکت. یعنی شرکتی که ۱۰ میلیارد سهم دارد، حجم مبنای آن باید برابر باشد با ۴ میلیون سهم.

اما این قاعده دو استثنا دارد. یک این که حجم مبنا باید دست‌کم پنج میلیارد تومان باشد. حداکثر حجم برای شرکت‌هایی با سرمایه بالاتر از ۲ هزار میلیارد تومان، برابر است با ۱۲ میلیارد تومان و برای شرکت‌هایی که کم‌تر از ۲ هزار میلیارد تومان دارند، معادل ۱۰ میلیارد تومان است.

حداکثر ارزش حجم مبنا: ۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان
حداقل ارزش حجم مبنا: ۵۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان

حجم مبنا و قیمت پایانی

قیمت پایانی همان میانگین وزنی قیمت سهام یک شرکت با در نظر گرفتن حجم مبناست. در واقع قیمت پایانی هر روز، مبنای نوسانات قیمت فرداست. به عنوان نمونه قیمت پایانی سهام فولاد خوزستان(فخوز) در معاملات روز گذشته برابر با 45.400 ریال بوده است؛ بازه مجاز برای نوسان قیمتی این سهم در امروز، بین +5% تا -5% قیمت پایانی دیروز خواهد بود. 5% عدد 45.400 برابر است با 2270 ، در نتیجه بازه نوسان قیمت سهام فخوز به شرح زیر خواهد بود:

برای درک بهتر اهمیت این موضوع فرض کنید قیمت بازگشایی سهم در ابتدای روز معاملاتی برابر با 32,670 ریال و قیمت پایانی سهم در انتهای روز برابر با 33,977 ریال باشد. در این جا قیمت سهم 4% رشد کرده است. اگر تعداد سهام معامله شده برابر یا بیشتر از همان چیزی باشد که در حجم مبنا آمده است، قیمت بازگشایی سهم در روز بعد همان 33,977 با 5% دامنه نوسان مجاز خواهد بود. اما اگر تعداد سهم معامله شده کمتر از حجمِ مبنا باشد (فرض کنید نصف حجم حجم مبنا در بورس و فرابورس چیست؟ تعیین شده)، در این صورت از 4% رشد قیمت پایانی، تنها 2% آن اعمال می شود. یعنی قیمت پایانی برای روز بعد در 33,323 ریال با 5% دامنه نوسان قیمتی مجاز بازگشایی خواهد شد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا